« Internationale Karlspreis Aken | Hoofdpagina | Memorial Day Margraten »

27 mei 2006

Synagoge-bezoek Maastricht

De dag voor Memorial Day bezoek ik samen met mijn vrouw Resie de synagoge in Maastricht. De voorzitter van de joodse gemeente (NIHS-Limburg) en zijn bestuur begroeten ons hartelijk. Het is blijkbaar de eerste keer in de geschiedenis dat de Commissaris van de Koningin dit doet. Met het keppeltje op volg ik, gescheiden van de vrouwen, de dienst. In de Nederlands Israëlitische Hoofdsynagoge Limburg zijn alle joodse gemeenten opgegaan. De rabbijn, Ya’akov Shapiro, is afkomstig uit New York. Er is een vrij intensieve dienstverlening aan joodse gemeenten en joden in Nederland.

Het joodse leven in Maastricht voert terug tot voor 1300. J.M. Lemmens schreef er in 1990 een boek over. De eerste eeuwen woonden er nauwelijks joden in Maastricht en Limburg. Nog in de 18e eeuw werd door de gilden een bewust anti-joods vestigingsbeleid gevoerd. In de Franse tijd kregen de joden volledige burgerrechten. De joodse gemeente in Maastricht groeide in de 19e en 20e eeuw uit tot een bloeiende gemeenschap met enkele honderden leden. De Duitse bezetting maakte hieraan een einde. Eind augustus 1942 vond de eerste deportatie plaats vanuit Maastricht naar doorgangskamp Westerbork. Een half jaar later was het grootste deel van de joodse gemeente Maastricht gedeporteerd of ondergedoken. Van de 515 in 1941 geregistreerde Maastrichtse joden is er slechts van 120 bekend dat zij gered konden worden of levend uit de kampen zijn teruggekeerd. Bijzonder pijnlijk is de constatering dat er in de eerste jaren na de oorlog in Nederland weinig begrip was voor de joden die de gruwelen hadden overleefd en dat er zelfs meer antisemitisme was dan voor de oorlog.

De gebedsdienst in de synagoge is vooral gericht op de Tora, voor de christenen het Oude Testament, waarvan ik een Hebreeuws exemplaar krijg aangeboden. Na de dienst genieten wij een kosjere maaltijd en komen we te spreken we over de hechtheid van de Limburgs-joodse gemeenschap en over de zoektocht van gelovigen naar de dialoog in een tijd van opperste verwarring in Nederland. Verder spreken we over de actualiteit, over de teruggave van de schilderijen uit de Goudstikker-collectie (waarvan de provincie er een aantal bezit), over het antisemitisme in de hedendaagse samenleving en de politieke verwijdering in Nederland van de staat Israël.

Gepubliceerd door Beheerder om 27 mei 2006 13:44