« Eerste week van december | Hoofdpagina | Wisseling van het decennium »

22 december 2009

Een bewogen jaar nadert zijn einde

December is de maand dat de rekeningen worden opgemaakt. Drukke agenda’s brengen mij kris kras door land en provincie. Wat mij opvalt is dat een deken van pessimisme over ons heen wordt getrokken. De klimaattop in Kopenhagen baart een muis. Wij willen of kunnen de lichtpuntjes niet zien. terwijl het toch een meesterstuk is om 170 landen bij elkaar te brengen die de noodzaak zien van ‘de inrichting van een andere wereld’. Mistroostigheid en somberheid is de uitstraling van velen.
Bij de vele ontmoetingen die ik heb kom je mensen tegen die zelfs ongelukkig zijn als zij geen probleem kunnen benoemen. Hebben wij nog wel de bereidheid in onszelf te geloven? En zeker in een land als Nederland dat toch moet worden gekenmerkt als een van de minst ellendige landen van de wereld, met weinig werkloosheid, de minste inflatie en afnemende onveiligheidsgevoelens. Mensen zijn erg tevreden over hun privé-situatie maar doemdenken over de samenleving. Mensen zijn als het ware bang te verliezen wat ze hebben, omdat zij niet veel vertrouwen hebben in ‘de andere mens’ en de ergernissen daarover worden uitvergroot.
De toekomst van ons allen is er in een jaar tijd heel anders gaan uitzien, de financiële crisis laat zijn sporen na, overheden zitten met de gevolgen daarvan opgescheept. Wij stevenen af op de grootste bezuinigingsoperaties van de moderne tijd. Dat doet mij denken aan de historische uitspraak van Ronald Reagan die in 1981 zei dat in de toenmalige crisis de overheid niet de oplossing was, maar het probleem. Nu moet deze uitspraak wellicht worden omgedraaid.
Niet alle heil en zegen kan en mag worden overgelaten aan de markt. En dan is er natuurlijk een om zich heen grijpende klimaatcrisis; in een wereld waar 1,2 miljard Chinezen en 1,2 miljard Indiërs ook op zoek zijn naar onze welvaartstandaards en weinig geduld hebben om die te bereiken. Bovendien lijken veel Nederlanders te denken dat deze crises kan worden opgelost vanuit de Nederlandse samenleving en niet vanuit een Europese context. Er lijkt weinig bereidheid te bestaan om zich te committeren aan de Europese eenwording en via Europa in de wereld met één stem te spreken. Op woensdag 15 december nam ik in Luik deel aan een conferentie ‘La crise et l’après crise’, onder leiding van de ‘President elect’ van Europa, Herman van Rompuy. Hij hield een pleidooi om het unieke Europese model overeind te houden. Over het herwinnen van zelfvertrouwen. Politieke neutraliteit van Nederland is geen optie. En juist door de Europese integratie hebben het regionalisme en de regionale culturen, ook de Limburgse, zich kunnen ontwikkelen.

De provinciale agenda wordt deze weken eveneens beheerst door de met Prinsjesdag aangekondigde bezuinigingen die de lagere overheden gaan raken in de komende jaren. Er is geen ontkomen aan. Provincies zullen zich moeten beraden op hun kerntaken en vooral die dingen moeten gaan doen waar ze van oudsher goed in zijn: gebiedsontwikkeling en omgevingsbeleid. Vele taken die nu nog door het Rijk worden uitgevoerd op het gebied van wegbeheer, ruimtelijke ordening, landschaps- en natuurbeleid en regionaal economisch beleid, zouden provincies beter, goedkoper en efficiënter kunnen uitvoeren.
Sociaal beleid is een taak waar de provincies zich niet (meer) mee zouden moeten bemoeien. De zich al jarenlang voortslepende discussie over het bestaansrecht van de provincies is interessant, maar houdt ons af van de essentiële vragen over welke kerntaken bij welke overheid behoren. Gekwalificeerde meerderheden voor het afschaffen van de provincies zullen in ons land nooit worden gehaald. Het houdt ons van de wezenlijke discussie af op welke wijze wij zo snel als het kan tot afdoende taakstellingen kunnen komen. Het integreren van waterschappen en provincies is een meer voor de hand liggende oplossing. Het legitimeert waterschappen méér in een volwaardig democratische bestel van provincies, het sluit aan bij de kerntaak van omgevingsbeleid van ‘provincies nieuwe stijl’ en het zorgt impliciet voor een eigen belastinggebied dat de open huishouding van een overheidslaag kenmerkt. Alle provinciale besturen in Nederland zijn het er in deze dagen in Utrecht over eens geworden om deze denklijn verder uit te werken en daarmee een handreiking te doen naar het huidige en het volgende kabinet. (22-12-2009)

Gepubliceerd door Léon Frissen om 22 december 2009 08:53