« Wisseling van het decennium | Hoofdpagina | Winters januari »

18 januari 2010

Weeklog 2 – januari 2010

Wat bij mij het meest in de herinnering blijft voortleven van de gebeurtenissen in de eerste twee week van januari 2010 weet ik niet. De afschuwelijke aardbeving in Haïti met tienduizenden slachtoffers in één van de armste landen ter wereld laat zien dat niet alles in de wereld gelijkelijk wordt verdeeld. Armoede en ellende liggen kort bij elkaar. Buitenlandse nieuwszenders laten zien dat duizenden journalisten (!) het vreselijke nieuws moeten verslaan. Grote betrokkenheid van bekende Amerikanen die spontaan met grote donaties Artsen zonder grenzen en andere hulporganisaties steunen: Madonna, Lance Armstrong, actrice Sandra Bullock, Brad Pitt en Angela Jolie. Je zou kunnen zeggen: hoe meer media-aandacht, des te meer hulp. Maar voelen wij in Nederland de urgentie van humanitaire hulp aan Haïti? Of gaan wij binnen enkele dagen weer over tot de orde van de dag, als de krantenkoppen over de gevolgen van de aardbeving verdwenen zijn? Journaliste Linda Polman kwam in haar boek ‘De crisiskaravaan’ tot de conclusie dat ‘in de loterij om de gunst van de donoren en hulporganisaties slachtoffers zich moeten onderscheiden van concurrerende slachtoffers’. Ik hoop dat de burgers van Haïti niet verder hoeven te lijden in stilte.

Mijn aandacht en betrokkenheid wordt deze week heen en weer geslingerd tussen deze afschuwelijke ramp en twee bestuurscrises in Nederland: het aftreden van burgemeester Leers in Maastricht en een ‘bijna kabinetcrisis’. Ik volg beide crises, zappend tussen L1, TV Maastricht en de NOS. In beide debatten signaleer ik slechts verliezers.
Zoals Balkenende die het onderzoek van de Commissie Davids naar de besluitvorming rond Irak en de legitimatie van de Nederlandse steun aan de Amerikaans-Britse inval te snel in zijn voordeel uitlegde, met al het politiek geharrewar daarna. Uiteindelijk ging het boek voor even, iets na middernacht, dicht. Het parlement zal ongetwijfeld de impasse van dit dossier op een later tijdstip doorbreken.
Het debat rond het integriteitonderzoek van Leers kende een dramatisch verloop. Al snel werd mij duidelijk dat er voor de burgemeester een onwerkbare situatie zou ontstaan. Een meerderheid van de gemeenteraad poneerde dat al in eerste termijn, vroeg in de avond. Een moedig en non-conformistische bestuurder vindt zijn Waterloo. Het ambt van burgemeester staat onder druk. De burgers in zijn gemeente zien in hem ‘het hoofd van de gemeente’, terwijl de jure, dus volgens het staatsrecht, hij/zij slechts de eerste onder de gelijken is: het primaat komt de gemeenteraad toe, de burgemeester is daar een afgeleide van. Het lijkt mij onontkoombaar om fundamenteel na te denken over de (grond)wettelijke positie van de burgemeester, nu tientallen van hen, na invoering van het dualisme, zijn gevallen. Dat doet het lokale bestuur geen goed. Oud-minister Thom de Graaf, nu burgemeester van Nijmegen, zal met veel interesse deze kwestie hebben gevolgd. Hij was immers een groot voorvechter van de gekozen burgemeester. Ik pleit voor een heroverweging van de invulling van het ambt. In een volgend regeerakkoord van welk kabinet dan ook, moet hier aandacht aan besteed worden.
Veel overleg ‘the day after the night before’. Met burgemeester Leers, met de minister van BZK en haar medewerkers, met de fractievoorzitters in de gemeenteraad van Maastricht. Wij zijn het snel eens dat het ‘interbellum’ zo kort mogelijk moet worden gehouden. In het belang van de stad en de veiligheidsregio Limburg-Zuid. De ervaren bestuurder Jan Mans spreek ik in de loop van de ochtend; hij vraagt bedenktijd en zegt tegen de middag toe beschikbaar te zijn. Na overleg met de fractievoorzitters kan ik de benoeming bekendmaken. Een last valt van de schouders en aan alle speculaties over de voorlopige opvolging komt een eind.

Jammer dat sommigen blijven beweren dat Limburg op het gebied van integriteit ‘een geïsoleerde zone’ in Nederland is. Is er wetenschappelijk en objectief onderzoek dat deze boude stelling bevestigt? Zijn gewaardeerde specialisten op het gebied van integriteitonderzoek het met deze stelling eens? Natuurlijk moeten de ‘Limburgse kwesties van 2009’ niet worden gebagatelliseerd. Op lokaal en regionaal niveau is er gelukkig nu (nog) meer aandacht voor integriteit. Op 10 maart 2010 heb ik een integriteitconferentie met alle Limburgse burgemeesters belegd en de minister van BZK zal in het voorjaar een werkbezoek aan Limburg brengen met integriteit als thema. Maar het is beslist geen geïsoleerde Limburgse kwestie, kwalitatief en kwantitatief niet. Vele gemeenten in Nederland, van Amsterdam tot Maastricht en van Vaals tot Den Helder worden hier vroeg of laat in meer of mindere mate mee geconfronteerd.

Gepubliceerd door Léon Frissen om 18 januari 2010 18:12